(Straatnieuws)

Met de gemeenteraadsverkiezingen in aantocht zien maatschappelijke organisaties in Rotterdam de noodzaak tot een Stembusakkoord. Want de afgelopen vier jaar, waarin Leefbaar Rotterdam zijn stempel drukte, hebben een koude wind in de stad gebracht. Maarten Goezinnen, coördinator van het Rotterdams Ongedocumenteerden Steunpunt (ROS), licht de kansen toe die zo’n stembusakkoord kunnen bieden.

‘Rotterdam is een stad van mensen die komen, blijven en meebouwen’, schrijven organisaties als ROS, de Pauluskerk en Vluchtelingenwerk in een oproep aan de politieke partijen en inwoners van deze stad. ‘Van oudsher is onze stad gevormd door migratie, arbeid en solidariteit. Mensen uit alle windstreken hebben deze stad samen opgebouwd – havenarbeiders, ondernemers, zorgverleners, studenten en ouders.  Ook vandaag wonen en werken hier nieuwkomers, vluchtelingen en ongedocumenteerde Rotterdammers die willen bijdragen aan onze stad.’ Want ‘zij brengen talent, doorzettingsvermogen en hoop.’

Maar tegenwoordig lijkt er geen plaats meer voor hen, aldus de organisaties. ‘Vluchtelingen die in mensonterende woonsituaties op boten verkeren, ongedocumenteerde jongeren die niet verder kunnen studeren, diverse groepen migranten die als zondebok voor politiek falen worden gebruikt.’

In het Stembusakkoord, dat nu digitaal aan de inwoners van Rotterdam is verstuurd, roepen ze politieke partijen op ‘te staan voor een menswaardig, liefdevol & gastvrij Rotterdam, waar iedereen naar waarde mee mag doen en dat met dit stembusakkoord te onderschrijven.’ Op 5 maart bieden ze deze petitie aan als stembusakkoord voor de partijen om te ondertekenen. ‘Rotterdam is een stad met hart’, stellen de schrijvers.

Ingewikkelde stad

De grote zaal van stichting ROS in het Rotterdamse Katendrecht loopt langzaam vol, zoals elke ochtend tijdens werkdagen. De Nederlandse taalles voor migranten is populair. In het kantoortje van de ROS-medewerkers zit coördinator Maarten Goezinnen achter zijn laptop met een grote sticker ‘Geef haat geen stem’, die zijn partner heeft ontworpen. Nadia loopt binnen en vraagt hem een brief te schrijven aan het UWV dat ze alle werkdagen, behalve dinsdag de taallessen volgt. Nadia heeft een verblijfsvergunning; ook zij is welkom bij ROS om de Nederlandse taal te leren.

ROS is een stichting die opkomt voor de zes- tot achtduizend ongedocumenteerden die Rotterdam rijk is, legt Goezinnen uit. “De meesten wonen hier al tijden zonder Nederlands paspoort. We geven maatschappelijke en juridische begeleiding aan deze doelgroep, maar ook bieden we dus taallessen en organiseren we elke woensdagmiddag een open lunch voor de buurt. Verder helpen we ze met alle vragen rond medische zorg en leggen we hen het Nederlandse systeem uit.”

Als coördinator is hij verantwoordelijk voor het netwerk van ROS in de stad en in het land. Regelmatig organiseert hij zogenoemde HOOR-zittingen in de Rotterdamse Pauluskerk, waar alle maatschappelijke organisaties die zich met ongedocumenteerden bezighouden en politieke partijen actuele ontwikkelingen met elkaar bespreken. “Ook doe ik de lobby in de stad, vaak samen met de Pauluskerk”, vertelt hij. “Rotterdam is een ingewikkelde stad voor iedereen die van buiten komt, vanwege het politieke klimaat. Nieuwe Nederlanders worden hier niet gezien als verrijking of kansvol voor de stad, maar als bedreiging en een extra probleem. In het collegeakkoord van vier jaar geleden stond: ‘Wij zijn er voor alle Rotterdammers en Rotterdammer ben je als je hier woont en leeft.’ Daar waren toen we heel blij mee. Maar in de praktijk bleek toch iets heel anders.”

Een betere toekomst

ROS biedt naast hulp ook ergens in de stad onderdak aan zo’n 25 ongedocumenteerden. “Deze mensen zijn ongelooflijk kwetsbaar”, zegt Goezinnen, “maar ook heel erg krachtig en creatief in het zoeken naar oplossingen om te bestaan. We hebben in onze opvang veel ouderen, zestigplussers die op straat hebben gezworven en een hard leven hebben gehad. Veel vrouwen, geen vluchtelingen wegens honger of oorlog. We hebben zowel laag- als hoogopgeleiden. Ze zijn voor een betere toekomst naar Nederland gekomen.”

Waarom naar hier? “Rotterdam is aantrekkelijk, omdat er veel werkgelegenheid is in de haven en het Westland. Veel werkgevers nemen het niet zo nauw, dus ook zonder papieren kun je er aan de slag. En de stad is groot genoeg om er anoniem in te verdwijnen.” Maar niet vanwege het warme onthaal? “Nee, Rotterdam is niet warm naar ongedocumenteerden, arbeidsmigranten, statushouders en vluchtelingen. Die horen blijkbaar niet bij De Rotterdammers.”

Goezinnen hekelt het stadsbeleid ten aanzien van de kwetsbare inwoners. “Ik vind het asociaal beleid dat je als grote stad met sterke brede schouders de problemen niet op een goede manier wil oplossen. Wij hebben hier geen asielzoekerscentrum en doen moeilijk over  de spreidingswet, die lasten wil verdelen. Wel worden er wat vluchtelingen en statushouders opgevangen, maar minimaal in vergelijking met andere grote steden.”

Op dit moment regeren Leerbaar Rotterdam, DENK, VVD en D66 in de stad. Leefbaar Rotterdam meldt trots in zijn verkiezingsprogramma 2026 dat ze het voor elkaar hebben gekregen dat statushouders eerst grootschalig worden gehuisvest op een schip aan de rand van de stad, in plaats van ze, zoals in de rest van het land, meteen een sociale huurwoning te geven. Ook sloot Rotterdam als enige gemeente in Nederland de “illegalenopvang” (LVV) in de stad. Hun focus voor de komende vier jaar: het sluiten van de Pauluskerk, want die zou een aanzuigende werking hebben.

Gemor van de achterban

In Rotterdam ligt ‘migratie’ gevoelig, stelt Goezinnen. “Arbeidsmigranten liggen al gevoeliger, asielzoekers en vluchtelingen liggen nog gevoeliger, maar ongedocumenteerden liggen helemaal politiek gevoelig. Om dit helemaal af te kaarten, heeft dit college vier jaar geleden besloten helemaal niets te investeren in deze groepen en daar houden ze zich aan, want afspraak is afspraak.” DENK heeft zich in de afgelopen vier jaar amper uitgelaten op dit onderwerp, maar bij D66 was het gemor van de achterban hoorbaar. “Wij dachten dat deze partij dit college wel zouden laten klappen, maar uiteindelijk hebben ze de rijen gesloten gehouden. Wel zeiden politici tegen me dat ze zo’n afspraak nooit meer zullen maken. We zullen zien.”

In de afgelopen maanden was het bijna vanzelfsprekend dat de organisaties die zich bezig houden met kwetsbare medemensen in de stad in aanloop van de gemeenteraadsverkiezing een campagne zouden opzetten. “We zijn zo toe aan een warmere, iets gastvrijere stad”, zegt Goezinnen, “in de breedste zin van het woord. Met plek voor mensen die dat nodig hebben. Daarom hebben we gezamenlijk aan een Stembusakkoord gewerkt dat we de politieke partijen willen laten ondertekenen. Het is een symbolisch manifest. Met een handtekening belooft een partij hieraan mee te werken, en daar kunnen we hen dan in de komende vier jaar aan houden.”

Goede hoop

In het Stembusakkoord zijn vijf uitgangspunten opgenomen. De organisaties pleiten onder meer voor ruimhartige opvang van statushouders en asielzoekers, terugkeer van de bed-bad-broodregeling en het meewerken aan de spreidingswet. Ook het verbeteren van de positie van ongedocumenteerden in Rotterdam krijgt prioriteit door in te zetten op een stadspas, uitbuiting tegen te gaan en medische en juridische toegang te verbeteren. ‘We zetten ons in voor veilige aangifte bij de politie en burgerzaken. Ook zetten we ons in voor ongedocumenteerde jongeren (dreamers) door te werken aan een onderwijsakkoord. We beloven in Rotterdam niet actief ongedocumenteerde mensen op te gaan sporen.’

De inhoud van het akkoord is vooraf met verschillende politieke partijen voorbesproken, om te voorkomen dat er in de formulering ‘dealbreakers’ staan. De organisaties willen geen stemadvies aan de Rotterdammers geven. Wel gaan komende weken filmpjes viraal van bekendere Rotterdammers die inwoners die toe zijn aan een gastvrijere stad oproepen op de juiste partij te stemmen. Ook worden partijen en hun programma’s langs de ‘migratievriendelijke meetlat’ gelegd. “Waarbij de kleur rood fout betekent en groen okay is. Daar komt dan in elk geval een ‘stemrichting’ uit.”

Gaat zo’n campagne helpen? Goezinnen heeft goede hoop. “De politieke wind van de afgelopen jaren heeft geen oplossingen gebracht. Problemen rondom dak- en thuisloosheid zijn groter en zichtbaarder geworden, de tweedeling tussen rijk en arm is verder toegenomen en Rotterdam heeft in het land het imago gekregen van een ongastvrije, onvriendelijke, kille stad voor iedereen die van buiten komt. Dat kan zoveel beter. Als iedereen met z’n hart stemt, komen we een heel eind.”